ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri standardı Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından ilk defa
özellikle kalkınmakta olan ülkelere uygun olacak şekilde 1996’da yayınlandı. ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi
Standardından sonra uluslararası kuruluşlarda tanınması ve uygulanması çok hızlı olan bu standart, 2004 yılında
yenilenmesi nedeniyle ISO 14001: 2004 Standardı olarak anılmaktadır.

ISO 14000 standardının uygulaması gönüllülük esasına dayanmakla birlikte, yakın bir gelecekte gerek toplumun,
gerek uluslararası kuruluşların ve gerekse devletlerin zorlaması ile standardın zorunlu bir uygulamaya dönüşeceği
tahmin edilmektedir.

ISO 14001 Standardı, çevre politikası, çevre amaçları/hedefleri ve çevre programları doğrultusunda çevre
boyutlarının kontrolü ve bertarafına yönelik şartları içermektedir. ISO 14000 bir ürün standardı değil sistem
standardıdır ve ne üretildiğinden ziyade, nasıl üretildiği ile ilgilenir. Özünde doğal kaynak kullanımının azaltılması,
toprağa, suya, havaya verilen zararların minimum düzeye indirilmesini amaçlayan, risk analizleri tabanında kurulan
bir yönetim modelidir. Ürünün, hammaddeden başlayıp nihai ürün haline getirilerek müşterilere sunulmasına
kadar geçen sürecin her aşamasında çevresel faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin gerekli muayeneler ve
önlemler ile kontrol altına alınarak çevreye verilen zararın en aza indirilmesini sağlayan bir sistemin kurulmasını
tarif eder. Çevre faktörlerine ilişkin olarak ilgili mevzuat ve kanunlar tarafından tanımlanmış koşullara uymayı
şart koşar ve çevre performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanır.

Endüstri kuruluşları, kamu hizmeti veren kurumlar, müşavirlik firmaları, halka ait kuruluşlar veya ürün ve hizmet
tedarik eden her kuruluş ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standartlarını uygulayabilir. Kuruluş, bu standardın
şartlarını sağladığında ISO 14001 belgesini alabilir.

ISO 14001 Uygulamanın Yararları:

• Kuruluş faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ve çevre riskleri belirlenerek bu sayede
  çevreyi olumsuz etkileyen unsurlar azaltılır.
• Kirliliğin kaynaktan başlayarak kontrol altına alınması ve azaltılması sağlanır. Çevreye bırakılan atıklar azalır.
• Çevre etkilerinden kaynaklanan maliyetler düşer.
• Kaynaklar (enerji, su, vb.) etkin kullanılır. Kaynak kullanımının düşürülmesi ile masrafların azaltılmasını
  ve verimliliğin artırılmasını sağlar.
• Ulusal ve/veya uluslararası mevzuatlara uyum artar.
• Tüketicinin çevre ile ilgili beklentilerine cevap verilir ve bilinçli tüketicilere erişebilme ve onları kazanma şansı artar.
• Gerek ulusal, gerekse uluslararası alanda tanınmışlık sağlanarak kuruluşa prestij kazandırır.
• Uluslararası rekabette itibar ve avantaj sağlar.
• Çalışanların çevre bilincinin geliştirilmesini sağlar.
• Acil durumlara (deprem, yangın, sel vb.) ve kazalara karşı hazırlıklı olunmasını ve kayıplarla
  sonuçlanan olayların azaltılmasını sağlar.
• Yasal şart olan izin ve yetki belgelerinin alınmasının kolaylaştırır.

 

a) Bir çevre yönetim sisteminin oluşturulması, uygulanması, sürdürülmesi ve iyileştirilmesi,
b) Kuruluş tarafından beyan edilen çevre politikasına uymanın taahhüt edilmesi,
c) Aşağıdaki hususlardan herhangi birisi yoluyla bu standarda uyumun gösterilmesi,
1) Öz belirleme ve öz beyanda bulunulması,
2) Müşteriler gibi, ilgili taraflarla olan uyumun doğruluğunun araştırılması,
3) Kuruluşun dışındaki bir tarafça öz beyanın doğruluğunun araştırılması,
4) Haricî bir kuruluş tarafından çevre yönetim sisteminin belgelendirmesinin/tescilinin araştırılması.

Bu standardın uygulama alanı; kuruluşun çevre politikası, faaliyetlerinin mahiyeti, ürünleri ve hizmetleri ile
bulunduğu yerin çalışma şartları gibi faktörlere bağlıdır.